A View of Delft

Vermeer and his Contemporaries

Vermeer was nooit de Vermeer geworden zoals wij die nu kennen als hij één generatie eerder in Delft had gewerkt, en als hij niet in Delft, maar in een stad als Haarlem, Amsterdam of Utrecht carrière had gemaakt. Dit is de belangrijkste conclusie uit het boek A View of Delft. Vermeer and his Contemporaries. Walter Liedtke, conservator Europese schilderijen van het Metropolitan Museum of Art in New York, zet in dit boek aan de hand van twee generaties Delftse kunstenaars uiteen waarom er wel degelijk sprake is geweest van een Delftse School, waarvan Vermeer een duidelijk voorbeeld is.

Volgens Liedtke wordt het bestaan van de Delftse School vooral duidelijk wanneer de discussie in een regionale context worden bekeken. Daarbij gaat het met name om de ontwikkelingen die zich gelijktijdig elders in Zuid-Nederland (Rotterdam, Dordrecht, Gouda en Leiden) afspeelden. Juist door zowel de gelijkenissen en de verschillen tussen Delft en deze steden aan te geven, wordt volgens Liedtke duidelijk wat typisch ‘Delfts’ is, wat opvallend en toonaangevend is. De persoonlijkheid en genrekeuze van elke individuele kunstenaar heeft er weliswaar toe geleid dat er verschillen zijn in stijl, onderwerp en kwaliteit, maar dat is niet anders bij elke andere School.

Typerend voor de Delftse School is volgens Liedtke niet zozeer het lichtgebruik of de optische effecten. Eerder gaat het om het grote vakmanschap van de Delftse kunstenaars, hun strak geordende composities en hun ingehouden weergave, die een zekere waardigheid en bezinning uitstralen. De eerste generatie Delftse kunstenaars zijn volgens Liedtke met name terug te vinden in de historische schilderijen en portretten. In voornamelijk conservatieve stijl werkten schilders als Michiel van Miereveld, Christiaen van Couwenbergh en Leonaert Bramer de opdrachten van de welgestelden in Delft uit. Die nadrukkelijke aanwezigheid van welgestelde lieden in Delft is volgens Liedtke dan ook de voedingsbodem geweest voor de Delftse School. Zij zorgden voor grote aantallen opdrachten, die een groot aantal kunstaars trok. Zocht iemand dan ook een leermeester, dan was de kans groot dat hij die in Delft kon vinden. Daarmee verwerpt Liedtke stellingen uit vroegere publicaties dat Delft niet echt een welgestelde stad kan worden genoemd. Delft onderscheidde zich in die tijd volgens de auteur wel degelijk van een willekeurige andere stad in die tijd, ook al was de regentenstad Den Haag in de buurt. Opdrachtgevers van Van Miereveld, Bramer, Potter en Vermeer kwamen wel degelijk uit de hogere klasse.

Deze nieuwe studie gaat verder in op alle belangrijkste kunstenaars en onderwerpen met betrekking tot de Delftse school, zoals de ontwikkelingen van Pieter De Hooch, Carel Fabritius, Johannes Vermeer, Emanuel de Witte en andere schilders van kerkinterieurs, en hun relatie met andere genres en andere interieurschilders. Tevens laat Liedtke zien hoe na 1650 de nieuwe generatie Delftse kunstenaars duidelijk een andere onderwerpkeuze en stijl ontwikkelt.

32 kleurenfoto's
318 zwart-witfoto's