Het Symbolisme in de Nederlandse Schilderkunst 1890-1900

Het antiquarisch zeer gezochte en zeldzame boek Het fin-de-siecle in de Nederlandse schilderkunst. De symbolistische beweging 1890-1900 van Bettina Spaanstra-Polak uit 1955 is een monument in de Nederlandse kunstgeschiedschrijving. Samen met de eveneens in de jaren vijftig verschenen dissertaties van Aleid Loosjes-Terpstra, gewijd aan de Nederlandse schilderkunst van 1900-1914, en van Hans Jaffé, gewijd aan De Stijl, legde dit boek de grondslag voor het onderzoek naar de geschiedenis van de moderne kunst in Nederland. Dit standaardwerk verschijnt nu in herdruk onder de nieuwe titel Het Symbolisme in de Nederlandse schilderkunst 1890-1900 en voorzien van nieuw illustratiemateriaal in kleur.
In haar pioniersstudie beschrijft Polak hoe het symbolisme zich vanaf ongeveer 1890 in de Nederlandse schilderkunst begon te manifesteren, eerst bij Jan Toorop en vervolgens bij Johan Thorn Prikker, Antoon Derkinderen en Richard Roland Holst, die er elk een eigen kleur aan gaven. Aan deze kunstenaars zijn in het boek afzonderlijke hoofdstukken gewijd. Een uitvoerige appendix bevat een catalogue raisonne van hun fascinerende symbolistische werk uit de jaren negentig. Het slothoofdstuk behandelt andere kunstenaars zoals Floris Verster, H.A. van Daalhoff, Henricus en S. Moulijn.
Het Nederlandse symbolisme wordt bezien in een breed kader, met aandacht voor de sociaal-culturele en religieuze achtergronden, voor de relatie met het symbolisme in Frankrijk, voor de inspirerende werking van de literatuur op kunstenaars, en met name voor het gebruik van symbolen en thema's zoals de fatale en de onschuldige vrouw, de anarchie en de arbeid. Het rijk geschakeerde beeld dat dit boek oproept, heeft na al die jaren nog niets aan overtuigingskracht ingeboet.

120 kleurenillustraties